Darwin en de economie
Hondervijftig jaar geleden publiceerde Darwin zijn meesterwerk over de evolutie van het leven op aarde. Ook voor economen is het nog altijd van grote waarde.
Vorige week was het tweehonderd jaar geleden dat Charles Darwin werd geboren. Vijftig jaar later publiceerde hij zijn meesterwerk over de evolutie waarin hij uiteenzette hoe natuurlijke selectie de oorsprong en diversiteit van het leven op aarde verklaart. Darwin’s evolutietheorie heeft een enorme invloed gehad op de wetenschap. Ook voor ons begrip van de economie is het van grote waarde.
Natuurlijke selectie
Aan het begin van de 19e eeuw dachten mensen dat het leven op aarde onveranderlijk was. Planten en dieren waren op een bepaalde manier geschapen en dat veranderde niet. Darwin (en een aantal anderen) zagen in dat dit niet klopte. Zij stelden dat in de loop van de tijd soorten veranderen of evolueren. De bijzondere bijdrage van Darwin was dat hij ook een goed onderbouwde en plausibele verklaring had voor hoe dit kwam: door natuurlijke selectie.
Natuurlijke selectie stelt dat de levensvormen die zich het beste aan hun omgeving aanpassen de grootste kans hebben om te overleven en zich voort te planten. De goed aangepaste soorten groeien ten koste van de minder goed aangepaste soorten die op den duur verdwijnen. Een proces dat later survival of the fittest is gaan heten.
VS & Europa
In de economie is het niet anders. Innovatie brengt veranderingen met zich mee. Wie zich het beste aan deze veranderingen aanpast profiteert het meeste. Dit geldt zowel voor individuele bedrijven als op het niveau van de economie als geheel. Er zijn bibliotheken volgeschreven over waarom de welvaart in de Verenigde Staten hoger is dan in Europa. Een hele rits van economische, sociale, culturele, politieke, historische en andere factoren spelen daarbij een rol maar als deskundigen worden gevraagd in enkele woorden samen te vatten wat nou de kern van de zaak is, dan komt het vaak neer op het feit dat Amerikanen zich sneller dan Europeanen aanpassen aan veranderde omstandigheden. Ook in commentaren over de huidige kredietcrisis zie je dat dit als belangrijke reden wordt gegeven waarom veel mensen verwachten dat de VS eerder uit het dal zullen kruipen dan Europa.
Singapore
Het belang van aanpassen is universeel. Heel toepasselijk ging in de week van Darwin’s geboortedag het televisieprogramma ‘Tegenlicht’ over Singapore, volgens velen de meest succesvolle economie ter wereld. In het programma werd onder andere Lee Kuan Yew, de grondlegger van het moderne Singapore en premier van 1959 en 1990, gevraagd naar een verklaring voor het succes van het Singaporese economische model. Zijn antwoord in één woord: pragmatisme. Het Singapore-model is niet gebaseerd op een bepaalde ideologie waar hoe dan ook aan vast wordt gehouden maar streeft ernaar de samenleving zich zo snel mogelijk te laten aanpassen aan veranderende economische omstandigheden in de wereld.
Verleden of toekomst
Een andere manier om dit te verwoorden is dat voor een bloeiende economie het van belang is om de blik op de toekomst te richten en niet het verleden. In de harde wereld van economische concurrentie is sentiment geen goede leidraad. De belangrijkste les voor vandaag de dag is wellicht dat beleidsmakers bij het maken van plannen voor de hervorming van de financiële sector niet moeten proberen te preserveren wat er nu is, maar moeten kijken naar hoe de financiële sector er straks naar verwachting uitziet. Als dat betekent dat banken of bepaalde activiteiten moeten verdwijnen dan zij het zo.
Hendrik Meesman is directeur van Meesman Index Investments. In deze column geeft Hendrik Meesman zijn persoonlijke mening over een bepaald onderwerp. Dit hoeft niet de mening te zijn van Meesman Index Investments. De informatie in deze column is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Vragen of reacties kunt u mailen naar h.meesman@meesman.nl.
