Transparantie? Yes we must!
Barack Obama wil meer transparantie. Ook in de financiële wereld. Er moet nog veel gebeuren voor het zover is.
Op zijn eerste werkdag heeft de nieuwe Amerikaanse president Barack Obama laten weten dat een ‘nieuw tijdperk van openheid’ is aangebroken. Hij streeft naar meer transparantie omdat het verantwoordelijk gedrag stimuleert en tot beter bestuur leidt. Inmiddels is duidelijk dat meer transparantie ook een belangrijke pijler zal zijn van de hervormingen van de financiële sector. Terecht. De ondoorzichtigheid van veel van wat er in de financiële wereld gebeurt is niet de enige maar wel een van de belangrijkste achterliggende oorzaken van de kredietcrisis. Er zijn drie gebieden waar snel meer transparantie moet komen. Bij financiële producten, de handel in effecten en de vermogenspositie van financiële instellingen.
Financiële producten
De laatste jaren hebben aanbieders van complexe financiële producten steeds meer inzage moeten geven in de minder aantrekkelijke kenmerken van deze producten zoals de kosten, de risico’s en de verplichtingen die je ermee aangaat. Maar veel complexe producten vielen lang buiten de boot. In Nederland waren dat bijvoorbeeld de beleggingsverzekeringen. Met als gevolg dat we nu de woekerpolisaffaire hebben die miljoenen mensen heeft getroffen. Maar ook allerlei ingewikkelde gestructureerde producten, hedgefondsen en andere minder gangbare beleggingen blijven een black box.
Hier moet een einde aan komen. Alle financiële producten dienen openheid van zaken te geven. Ook als dat betekent dat hun beleggingsbeleid moeilijker of zelfs onmogelijk wordt om uit te voeren. En ook als ze alleen op vermogende beleggers (meer dan €50.000) gericht zijn. Dat die beter in staat zouden zijn om goede van slechte producten te onderscheiden is onzin. Voor het goed functioneren van de financiële markten weegt het algemene belang van meer transparantie veel zwaarder dan het individuele belang van enkele hedgefondsen en andere partijen die beweren alleen geld met hun activiteiten te kunnen verdienen als de buitenwereld geen zicht heeft op hun handel en wandel. Indien meer transparantie zou betekenen dat bepaalde beleggingsstrategieën niet meer werken of zelfs dat enkele beheerders de handdoek in de ring moeten gooien, dan is dat een prijs die wij graag zouden moeten willen betalen voor een stabieler systeem.
Effectenhandel
De handel in complexe financiële producten zoals derivaten gaat vrijwel volledig buiten de beurs om. Over-the-counter heet dat in het jargon. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de herverpakte hypotheekleningen en kredietderivaten die in deze kredietcrisis zo’n belangrijke rol spelen. Omdat de handel in deze producten niet via openbare kanalen verloopt, weet niemand (klanten, aandeelhouders, toezichthouders, kredietbeoordelaars) wie welke producten aan wie verkoopt en waar de risico’s zitten. De bankiers die dit jarenlang in stand hebben gehouden geven nu toe dat dit ‘gevaarlijk’ is en er meer inzicht moet komen in deze handelsstromen. Inmiddels ligt in de VS al een wetsvoorstel om dit te bewerkstelligen door de centrale afhandeling van transacties in deze producten verplicht te stellen. Nederland en Europa moeten snel volgen.
Vermogenspositie banken
Een belangrijke reden dat de huidige crisis de financiële sector op de rand van de afgrond heeft gebracht is een gebrek aan transparantie in de vermogenspositie (bezittingen en verplichtingen) en een verkeerde inschatting van de risico’s van financiële instellingen. Doordat banken en anderen allerlei producten en verplichtingen via ingewikkelde constructies buiten de balans wisten te houden leken de risico’s waaraan zij waren blootgesteld mee te vallen. Inmiddels weten we beter. Een goede inschatting van de risico’s waar een financiële instelling zich aan blootstelt kan alleen als alle bezittingen en verplichtingen in de financiële verslaggeving worden opgenomen. Daarom moet opnieuw worden gekeken naar de omgang met securitisation (het herverpakken en doorverkopen van leningen) en off-balance sheet accounting (het boekhouden buiten de balans om). Het streven moet zijn alle bezittingen en verplichtingen en de bijbehorende risico’s volledig inzichtelijk te maken.
Hendrik Meesman is directeur van Meesman Index Investments. In deze column geeft Hendrik Meesman zijn persoonlijke mening over een bepaald onderwerp. Dit hoeft niet de mening te zijn van Meesman Index Investments. De informatie in deze column is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Vragen of reacties kunt u mailen naar h.meesman@meesman.nl.
