Column Hendrik Meesman, 2 november 2009

De afgelopen twintig jaar hebben obligaties beter gepresteerd dan aandelen. Voortaan ook voor de lange termijn maar in obligaties beleggen?

De afgelopen tien jaar zijn een bijzonder slechte periode geweest om in aandelen te beleggen. De slechtste periode sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. En in zeker opzicht zelfs slechter dan toen. Aandelenbeleggers hebben in de afgelopen tien jaar twee grote bear markets (periode van langdurig dalende beurskoersen) met verliezen van vijftig procent of meer voor hun kiezen gekregen. Dat is niet eerder voorgekomen.

Obligaties top
Over de afgelopen tien jaar was het gemiddelde rendement op een wereldwijde aandelenportefeuille min 2,7 procent per jaar (gemeten per eind oktober 2009). Een belegging in veilige staatsobligaties had in dezelfde periode een positief rendement van 5,4 procent opgeleverd. Zelfs sparen was nog voordeliger geweest dan beleggen in aandelen.

Ook over de afgelopen twintig jaar presteerden obligaties beter dan aandelen: een gemiddeld rendement van circa 7 procent voor obligaties versus niet meer dan 4,3 procent per jaar voor aandelen. Over de afgelopen dertig jaar komen aandelen weer als eerste uit de bus (gemiddeld 9,3 procent per jaar versus circa 8 procent voor obligaties) maar het verschil is minder groot dan je wellicht zou verwachten.

Sommige deskundigen concluderen hieruit dat er vraagtekens moeten worden geplaatst bij de stelling dat aandelen op lange termijn meer opleveren dan obligaties. Gegeven bovengenoemde rendementen en het lagere risico zijn (staats)obligaties misschien ook voor de lange termijn wel aantrekkelijker om in te beleggen dan aandelen. Zijn voorstanders van aandelen als de meest aantrekkelijke belegging voor de lange termijn te optimistisch geweest? Ik denk van niet. Sterker nog, de afgelopen twintig tot dertig jaar geven juist van obligaties een te positief beeld.

De gouden jaren
De jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw waren uitzonderlijk goede jaren voor zowel aandelen- als obligatiebeleggers: gemiddeld 16,7% per jaar voor een wereldwijde aandelenportefeuille en 9,5% per jaar voor veilige staatsobligaties over een periode van twintig jaar. Beide ver boven gemiddeld. Sinds de eeuwwisseling hebben beleggers in veilige staatsobligaties echter veel beter geboerd dan aandelenbeleggers. In het eerste decennium van deze eeuw behaalden obligatiebeleggers een rendement van 5,4% per jaar. Aandelenbeleggers hebben daarentegen met een verlies van gemiddeld 4,2% per jaar sinds 1 januari 2000 een van de slechtste periodes uit de geschiedenis achter de rug.

Al met al ligt het gemiddelde rendement op aandelen over de afgelopen twintig jaar (4,3%) ver onder het lange termijn gemiddelde van circa 8 procent per jaar. Over dertig jaar (9,3%) ligt het er wel boven maar niet zo heel veel. Voor obligaties daarentegen ligt het gemiddelde rendement over de afgelopen twintig jaar (7,1%) en dertig jaar (8,1%) ver boven het lange termijn gemiddelde van zo’n 4 tot 5 procent per jaar.

Rente piek 1981
De uitzonderlijk goede obligatierendementen van de afgelopen twintig tot dertig jaar hebben alles te maken met de hoge inflatie van de jaren zeventig en begin jaren tachtig van de vorige eeuw. De rente schoot toen omhoog en piekte in 1981 rond de 12 procent. Dat was bijna het dubbele van het hoogste niveau van de afgelopen tweehonderd jaar. Sindsdien is de rente structureel gedaald naar het niveau waar het de afgelopen tweehonderd jaar tussen geschommeld heeft: 3 tot 6 procent. Deze structurele rentedaling ging gepaard met uitzonderlijk hoge obligatierendementen.

Rentedaling uniek
De grote structurele rentedaling in de laatste twee decennia van de vorige eeuw is een unieke gebeurtenis geweest. Het zijn dan ook vooral de obligatierendementen van de afgelopen twintig tot dertig jaar die een vertekend, te optimistisch beeld geven van het lange termijn historisch rendement. En zeker te positief zijn als indicatie van wat in de toekomst mag worden verwacht. Hoewel er lange periodes zijn aan te wijzen waarin obligaties beter presteerden dan aandelen, is dit toch eerder de uitzondering dan de regel. De stelling dat obligaties op lange termijn een even aantrekkelijke of zelfs meer aantrekkelijke belegging zijn dan aandelen gaat in het algemeen dan ook niet op.